واکنش کودکان در سنین مختلف به طلاق
طلاق والدین می‌تواند برای کودک در هر سنی تجربه‌ای دشوار باشد؛ اما نوع واکنش کودک به سن، میزان درک او از جدایی، رابطه‌اش با والدین و شرایطی که پس از طلاق تجربه می‌کند بستگی دارد.
شناخت واکنش‌های متناسب با سن، به والدین کمک می‌کند به جای نگرانی یا سرزنش کودک، حمایت مناسب‌تری از او داشته باشند.
کودکان پیش‌دبستانی؛ حدود ۳ تا ۶ سال
کودکان این سن هنوز درک کاملی از مفهوم طلاق و پیامدهای آن ندارند. ممکن است جدایی والدین را به شکل از دست دادن یکی از آنها تجربه کنند.
واکنش‌های احتمالی عبارت‌اند از:
گریه و وابستگی بیشتر به والدین
ترس از تنها ماندن
کابوس یا اختلال در خواب
بازگشت برخی رفتارهای قبلی مانند شب‌ادراری یا درخواست برای کمک بیشتر
عصبانیت و لجبازی
پرسیدن مکرر اینکه «مامان و بابا کی دوباره با هم زندگی می‌کنند؟»
در این سن، کودک ممکن است حتی تصور کند که طلاق به دلیل رفتار بد او اتفاق افتاده است.
بنابراین والدین باید بارها و با زبان ساده به کودک اطمینان دهند:
«این اتفاق تقصیر تو نیست و مامان و بابا هر دو دوستت دارند.»
کودکان دبستانی؛ حدود ۶ تا ۱۲ سال
کودکان دبستانی معمولاً درک بیشتری از جدایی دارند و ممکن است احساسات پیچیده‌تری را تجربه کنند.
ممکن است:
غمگین یا عصبانی شوند.
درباره علت جدایی سؤال‌های زیادی بپرسند.
خودشان را مقصر بدانند.
نگران آینده خانواده باشند.
در مدرسه دچار افت تمرکز یا افت تحصیلی شوند.
از اینکه دوستانشان درباره طلاق والدین بدانند، خجالت بکشند.
تلاش کنند والدین را دوباره با یکدیگر آشتی دهند.
گاهی کودک بین پدر و مادر احساس وفاداری دوگانه پیدا می‌کند و تصور می‌کند دوست داشتن یکی از والدین به معنای خیانت به دیگری است.
در این شرایط بسیار مهم است که والدین کودک را درگیر اختلافات خود نکنند و از او نخواهند طرف یکی از آنها را بگیرد.
نوجوانان؛ حدود ۱۳ تا ۱۸ سال
نوجوانان معمولاً مفهوم طلاق را بهتر درک می‌کنند، اما ممکن است واکنش‌های عاطفی شدیدی داشته باشند.
برخی نوجوانان ممکن است:
خشمگین یا منزوی شوند.
کمتر با والدین صحبت کنند.
احساس ناامیدی یا بی‌اعتمادی پیدا کنند.
نسبت به روابط عاطفی آینده خود نگران شوند.
در مدرسه یا روابط دوستانه دچار مشکل شوند.
یکی از والدین را مسئول طلاق بدانند.
احساس کنند مسئولیت‌های بیشتری بر عهده آنها گذاشته شده است.
گاهی نوجوان به ظاهر واکنش زیادی نشان نمی‌دهد، اما در درون خود با احساسات دشواری روبه‌روست. بنابراین سکوت نوجوان همیشه به معنای بی‌تفاوت بودن او نیست.
آیا همه کودکان از طلاق آسیب می‌بینند؟
خیر.
طلاق می‌تواند برای کودک دشوار باشد، اما میزان آسیب روانی فقط به خودِ جدایی والدین بستگی ندارد.
نحوه رفتار والدین قبل، هنگام و بعد از طلاق اهمیت بسیار زیادی دارد.
کودکی که پس از جدایی همچنان احساس امنیت، محبت و حمایت هر دو والد را تجربه می‌کند و کمتر در معرض دعوا و تعارض والدین قرار می‌گیرد، شرایط متفاوتی با کودکی دارد که مرتب شاهد درگیری، سرزنش یا بدگویی والدین از یکدیگر است.
به همین دلیل، هدف والدین نباید فقط این باشد که کودک «طلاق را فراموش کند»؛ بلکه باید به او کمک کنند احساس امنیت، تعلق و حمایت خود را حفظ کند.
آرامش امروز خانواده، فرزندان موفق فردا
آذر عسکری روانشناس و درمانگر ارشد